چهارشنبه، ۲۲ آذر ۱۳۹۶ | Wednesday, 13. December 2017

تجربه مهدی کروبی از تقلب 84

منتشرشده در تیتز سه شنبه, 07 ارديبهشت 1395 ساعت 00:00

karoubi6اگر دربرابر تقلب محدود در انتخابات 84 ایستادگی صورت می گرفت شاید تقلب وسیع و سازمان یافته 88 اتفاق نمی افتاد/ داعیه کروبی ها این است که سپاه و بسیج در انتخابات برخی شهرها مانند اصفهان به نفع احمدی نژاد تقلب کرده اند و گرنه وی به دور دوم انتخابات نمی رسید. آنها می گویند تمایل طرفداران آقای هاشمی که دست بالا را در وزارت کشور وقت داشتند این بود که هاشمی بالا بیاید و فکر می کردند وی به سادگی احمدی نژاد را شکست خواهد داد. بنابراین چشم بر این تقلب بستند و از آن به عنوان یک انتخابات سالم دفاع کردند/ کروبی ها معتقدند اگر شیخ مهدی به دور بعد می رفت معلوم نبود هاشمی که به سمبل منفی حکومت تبدیل شده بود بتواند بر او غلبه کند. بنابراین آنها احمدی نژاد که بزعم خودشان حریف ضعیف تر بود را ترجیح دادند. حریفی که بعدا به شدت از او شکست خوردند.

یادتان هست زمانی ملت از 90 سیاسی حرف می زدند و یا آرزویش را داشتند. برنامه 90 در تلویزیون ایران یک انقلاب کرد. این برنامه تاسرحدامکان به بازیکن و مربی و داور و فدراسیون و مسئولین کمیته های انضباطی و منشوری و تماشاگر و خلاصه بسیاری از حواشی ریز و درشت فوتبال پرداخت و تا حرفهای صفائی فراهانی هم پیش رفت و آسمان هم به زمین نیامد(بگذریم از برخی خط سرخهای حاکم در همه جا، اما همین برنامه محدوده خیلی از همین خط سرخها را نیز جا به جا کرد).

می دانم که سیاست عرصه رقابت های بزرگتر و منافع کلان تری است ولی ای کاش ما 90 سیاسی هم می داشتیم که در آن می شد بازیکن و داور و مربی و فدراسیون و غیره دنیای سیاست هم به بحث گذاشته شود و بینندگان خود ببینند و قضاوت کنند و حتی از ناگفته هایش به گفته ها برسند.

«مصلحت» گرایی های دنیای سیاست (به خصوص به علت «کیهان»ی بودن اخلاق جریان مقابل و جوسازی و هوچیگری های عمدتا مبتنی بر دروغ و دغل رسانه مثلا ملی در ایران) مرتب بزرگ تر و وسیع تر و وسیع تر شده است. تا آنجا که گفتن و شنیدن و به بحث گذاشتن هر موضوعی حتی در میان روشنفکران و فعالان سیاسی آزادیخواه نیز با هزار قید و بند، محدود و مقید می شود. قید و بندهایی که به جز اندک مواردی، عمدتا مبتنی بر تصورات و توهمات ناشی از «ترس از آزادی» است.

مصاحبه آقا مهدی پرپنچی (که یکی از مطلع ترین و مسلط ترین مجریان برنامه های سیاسی در شبکه های فارسی زبان است) با آقای محمد تقی کروبی در صفحه فیس بوک بی بی سی در باره کارنامه گذشته و حال شیخ شجاع مهدی کروبی، از آن دست برنامه هایی است که از برخی خط سرخ ها و مصلحت سنجی های یاد شده فراتر می رود. ای کاش می شد با تکرار این نوع برنامه ها و از جمله با گفت و گو کردن با کسانی که در صف مقابل حکومت بوده اند و آن ها نیز خطاهایی داشته اند، ترس از این نوع برنامه ها را ریخت و نیز آن را به مرزهای انصاف و تجربه آموزی همه جانبه نزدیک تر کرد.

اما بعدالمقدمه! در رابطه با برخی سخنان دوست عزیزم آقامحمد تقی کروبی در رابطه با دهه شصت می توان بحث و گفت و گو کرد. الآن موضوع این مقال این نکات نیست.

تا آنجایی که من می شناسم فکر می کنم جناب شیخ مهدی کروبی فردی صادق و شجاع بوده است، در هر مقطع بر آنچه می اندیشیده است. ایشان بسیار معتقد و شیفته آقای خمینی بوده است. بر این اساس در این صف سیاسی با صداقت و شجاعت ایستاده است. بدین ترتیب در جاهایی هم که به نظر ما اشتباه (و چه بسا اشتباهات بزرگ) کرده به نظر میرسد تحت تاثیر همین خصیصه ارادت و اعتقاد به رهبر بنیانگذار بوده است. اما وی بر همین «اشتباه» خود باز صادق و شجاع بوده است. این دو خصیصه اما از جمله ملزومات راه/ نجات یافتگی است و این نکته بس مهمی است.

تعلقات فردی می تواند فرد را از دایره خرد و انصاف و عمل به وظیفه اخلاقی دور کند. در همه ما از این نوع تعلقات هست، قطعا در مهدی کروبی نیز بوده و هست. اما این امر در آن حد نبوده است که وقتی وی به سیاه کاریهای قدرت و به خصوص برخی رفتارهای راس هرم سیاسی در مقاطع بعدی پی برده، مصلحت و منفعت فردی را ترجیح دهد. پشت نامه سراسر اشتباه وی به آیت الله منتظری در هفته های در حال برکنارکردن ایشان و نیز نامه سال 84 و 95 وی (که به نظر میرسد افضل الجهادی باشد که حرف حق را در پیشگاه قدرت ستمگری مطرح میکند) یک فرهنگ و یک خصیصه و اخلاق ثابت نهفته است. کاش مهدی کروبی در تنهایی کنونی اش بیندیشد جدا از روش و منش اش، در محتوا و مضمون در کدام بر حق و برکدام بر خطا بوده است. اما هدف این مقال ذکر این نکته نیست. مسئله اصلی به انتخابات 84 بر می گردد.

تقلب 88

بارها در محافل خصوصی و در شنیده های خاص این محافل از نظرات شیخ شجاع در باره انتخابات 84 مطلع شده بودم/یم. اما این اولین بار است که یک روایت رسمی از این مسئله مطرح و عمومی می شود. مهدی کروبی همیشه منتقد قدرت و نیز اصلاح طلبان به خصوص شخص آقای خاتمی در باره این انتخابات بوده است. شنیده های مکرر قبلی نیز از همین امر حکایت می کرد. حال فرزند صادق و دلسوز ایشان از مرز برخی مصلحت ها می گذرد و به روایت دلخوری و نقد درونی پدر می پردازد.

با این نقد هم می توان تجربه آموز روبرو شد و هم جنجالی و برای دعواهای داخلی و برهم زدن آرایش و صف بندی سیاسی اصیلِ مبتنی بر استبداد و اقتدارگرایی/ آزادی خواهی و دموکراسی طلبی و تنازع مادون جمهوریت/ جمهوریت در شرایط چند دهه اخیر ایران. «سوء استفاده دشمنان» نیز مصلحت سنجی رنگ باخته و نخ نما شده ای است که از قضا دیگر هم چندان کارآمد نیست. در دو انتخابات اخیر صف همسو شده اصلاح طلبان و میانه روها و ... و صف متشتت محافطه کاران به خوبی از کند شدن این حربه حکایت میکند. آن ها از هر بحث و نکته راست و دروغی ( و عمدتا دروغی) از جمله اختلاف بین عارف و لاریجانی و بین هاشمی و روحانی و غیره برای دست یابی به منظور خود بهره بردند اما کمتر به نتیجه رسیدند. بنابراین اشاره به سوء استفاده دشمن و رقیب دیگر چندان قابل اعتنا نیست و حداقل میزان سود این مباحث روشنگر/ تجربه آموز خیلی بیشتر از زیان شان است.

الغرض؛ باید سخنان طرف مقابل نقد آقای کروبی (پدر و پسر) را هم شنید. اما براساس شنیده های مکرر طرفین در این چند سال؛ حداقل می توان به یک روشنگری/ کشف حقیقت/ پند / وبالاتر از همه؛ «تجربه» در رابطه با حکایت انتخابات 84 رسید: تخم مرغ دزد عاقبت شتر دزد می شود!

داعیه/ نظر کروبی ها این است که سپاه و بسیج در انتخابات برخی شهرها مانند اصفهان به نفع احمدی نژاد تقلب کرده اند و گرنه وی به دور دوم انتخابات 84 نمی رسید. آنها می گویند تمایل طرفداران آقای هاشمی در بین اصلاح طلبان و کارگزاران و میانه روها که دست بالا را در وزارت کشور وقت داشتند این بود که هاشمی بالا بیاید و فکر می کردند وی به سادگی احمدی نژاد را شکست خواهد داد. بنابراین چشم بر این تقلب بستند و پرونده انتخابات را زود مختومه کرده و از آن به عنوان یک انتخابات سالم دفاع کردند (برخی روایت های تندتر از سخنان کروبی پسر در این مصاحبه نیز در باره نقد و دلخوری های آقای کروبی در باره این انتخابات وجود دارد). کروبی ها معتقدند اگر شیخ مهدی به دور بعد می رفت معلوم نبود هاشمی که به سمبل منفی حکومت تبدیل شده بود بتواند بر او غلبه کند. بنابراین آنها احمدی نژاد که بزعم خودشان حریف ضعیف تر بود را ترجیح دادند. حریفی که بعدا به شدت از او شکست خوردند.

اما کروبی این را حق خود می دانسته که نتایج انتخابات را به تفکیک در اختیار داشته باشد و بداند در مدتی که در صبحگاهان خوابیده است چرا نتایج انتخابات تغییر کرده است تا بر اساس آن بتواند به همان حوزه ها اعتراض کند. کروبی پسر نیز در این گفت و گو ندادن نتایج تفکیکی را «به عمد» می داند. وی از نرم شدن راس هرم سیاسی برای بازشماری آراء این حوزه ها اما دفاع رئیس دولت وقت از سلامت انتخابات یاد می کند. خوش بینی به نرم شدن راس هرم به گمان من ناشی از برخورد پیچیده و تردستانه وی است که با مهارت خود را از میانه این اختلاف بین رئیس قوه مجریه و قوه مقننه وقت کنار می کشد و حتی ژست بی طرفی می گیرد اما بازی را به نفع خود و یاران نظامی مداخله گر در انتخابات پیش می برد.

شیخ شجاع در آن هنگام سروصدا راه می اندازد. از دفتر بیت قدرت تذکری تند می گیرد که سرجایت می نشانیم. وی اما نامه تندی میدهد و بعد می بیند (و درواقع تصور می کند) بیت قدرت که صدایش را به تهدید بلند کرده بود وقتی با صدای بلندتر او مواجه می شود عقب می نشیند و نرم می شود. به گمان من تفسیری که بالاتر از این نرمی بیان شد به واقعیت نزدیکتر است. کروبی براساس همین روانشناسی راس هرم سیاسی معتقد است اگر در برابر سروصدا و پیشروی ها عقب نشینی کنید، او پیش خواهد آمد. اما اگر شما هم صدای تان را بالاببرید او عقب خواهد نشست. ما در دعوای علما وارد نمی شویم! شاید شناخت شیخ مهدی منحصر به همین نمونه نبوده و درست تر باشد. بگذریم.

یک تجربه گرانقدر اما مکرر تاریخی

مسئله اصلی این مقال که کروبی پسر نیز با افسوس و اندوه اما تجربه آموزانه گفت، این است که:

اگر دربرابر تقلب محدود ( به لحاظ جغرافیایی و دامنه کار) در انتخابات 84 ایستادگی صورت می گرفت شاید تقلب و تخلف وسیع و سازمان یافته 88 اتفاق نمی افتاد.

قدیم ها حدیثی از قول پیامبر خوانده بودم که اگر از یک نفر چیزی دیدید منتظر مشابه هایش هم باشید. این همان حکایت تخم مرغ / شتر دزد در ضرب المثل آشنای خودمان است.

حال بر این تجربه می توان مثال های متعددی فهرست کرد و اگرهای زیادی را بر شمرد:

اگر در ابتدای انقلاب در برابر اعدام های بی حساب و کتاب باصطلاح بازماندگان رژیم سابق نقد و اعتراضی می شد و محاکمات بر روال قانون و حقوق و ... پیش میرفت بعدا ....

اگر در برابر حمله به تجمعات و نشریات و نقض حقوق گروهک!های مختلف سکوت و بعضا همسویی صورت نمی گرفت بعدا...

اگر در برابر حصر رهبران مذهبی و سیاسی ... بعدا...

اگر در برابر حذف علیرضا رجایی... بعدا...

اگر... بعدا...

این موارد به تاریخ پیوسته اما نمونه های مشابهش در نزدیکی ما در جریان است:

اگر در برابر تحمیل احمد جنتی بر فهرست نامزدهای خبرگان مقاومت صورت نگرفت بعدا ...

اگر در برابر رد صلاحیت مینو خالقی آن هم بعد از اتمام انتخابات و تایید آن...

اگر در برابر زورگویی مضاعف شورای نگهبان در جلوگیری از آمدن نفر بعدی انتخابات اصفهان به مجلس، مقاومت و ممانعتی صورت نگیرد و انتخاب وی به انتخابات میان دوره ای یک سال بعد موکول شود آن گاه...

این ها همه یعنی کاستن از هزینه تخلف و قانون گریزی و زورگویی و سوء استفاده از قدرت که منجر به تکرار این تجربه کم هزینه در آینده می شود. اما اگر در مقابل این قانون گریزی ها ایستادگی صورت گیرد شاید قانون گریزان در همین نمونه عقب نشینی نکنند و باصطلاح کوتاه نیایند اما در موارد بعدی حواس شان از قبل جمع می شود که در صورت تخلف باید دوباره وارد یک کشمکش و جدال پرهزینه شوند و همین سلاح و حربه شان را کند می کند. این یک تجربه مهم تاریخی است که صبوری و مقاومت اگر در کوتاه مدت هم نتیجه ندهد؛ بالافصله و در میان مدت اثر مثبت خود را باقی خواهد گذارد؛ اگر «نزدیک بینی» ویژه پراگماتیست های افراطی اجازه فهم این تجربه را بدهد .

علی مطهری به روشنی این «بعدا»های ما را تفسیر و به صراحت این تجربه را بیان کرده است: بعدا آنها می توانند رئیس جمهوری را حتی بعد از انتخاب با سی میلیون رای رد صلاحیت کنند.

و این حقیقت تلخی است که خلاف کاران و زورگویان و تقلب کنندگان در انتخابات و ناقضان حقوق بشر و اختلاس کنندگان بیت المال و ... اگر ببینند مانعی در برابرشان نیست و تخلف شان هزینه چندانی ندارد طبعا خلاف عقل (به خصوص عقلانیت لومپنی شان) است که به آن ادامه ندهند تا به نتایج و منافع بالاتری نرسند. شما این طور فکر نمی کنید؟

نتیجه: همه کسانی که امروز باید ممانعت و مقاومت کنند؛ و نمی کنند و همه کسانی که باید اعتراض کنند؛ و نمی کنند و همه کسانی که باید حداقل سکوت کنند؛ برعکس این نوع ضعف ها را با مصلحت باقی های مختلف «توجیه» می کنند؛ در آن اتفاقات بعدی« شریک» اند.

در دعاهای شیعه همیشه لعن و نفرین می کنند ظالمان را و شرکاء شان را و نیز کسانی که آن را شنیده اند و رضایت داده اند و یا سکوت کرده اند.

امروزه در صحنه سیاست ایران دل هر ناظری از این همه ضعف و وادادگی می گیرد. به قول هدای صابر و صبور این واقعا در تاریخ بی سابقه و نوبرانه است که مخالفانی این قدر سازشکار و توجیه گر باشند. از تلخی پایان نوشتار عذرخواهم. وقتی کام خودم تلخ است، چاره ای نیست.

زیتون 7 اردیبهشت 1395