يكشنبه، ۲۶ آذر ۱۳۹۶ | Sunday, 17. December 2017

پرگار:اصلاح دین یا فراتر از آن؟(2)

منتشرشده در صدا و تصویر فرهنگی شنبه, 18 دی 1395 ساعت 18:04

 داریوش کریمی- برنامه پرگار- تاریخ پخش 18 دی ماه 1395- با شرکت محمود صدری، سروش دباغ و رضا علیجانی

در بخش دوم برنامه پرگار پیرامون نواندیش دینی به مدیریت آقای کریمی به کارکردهای نواندیشی دینی به خصوص  ...

پرگار- اصلاح دین یا فراتر از آن(2)

در بخش دوم برنامه پرگار پیرامون نواندیشی دینی به مدیریت آقای کریمی به کارکردهای نواندیشی دینی به خصوص در توسعه سیاسی و نیز چالش های پیرامون آن از جمله خروج از دایره دین و تکفیر شدن و ... پرداختیم. در این بحث جناب صدری بیشتر دغدغه پیامدهای اجتماعی و سیاسی نظریات نواندیشان دینی و اینکه مانع دیگر اصلاح گران اجتماعی نشوند را داشت و جناب دباغ از لزوم آزادی آنان برای نظریه پردازی و کشف حقیقت سخن می گفت. من بنا به تعریفی که از مقوله «روشنفکر» دارم موضعی ترکیبی داشتم. هر سه نقد و همدلی هایی روی مباحث یکدیگر داشتیم. همدلی من با جناب صدری در ضرورت تاثیرگذاری نظریات نواندیشان بود و نقدم بر سویه شدیدا پراگماتیستی در نظریه ایشان و کم اعتنایی به ضرورت و اصالت نوزایی فرهنگی در امر توسعه. در رابطه با جناب دباغ نیز با ضرورت آزادی و فراغ بالی نواندیشان در نظریه پردازی همدل بودم و نقدم بر قطع ارتباط برخی نواندیشان دینی با جامعه مخاطب شان به خاطر راهبرد نادرست فرهنگی شان در ورود (شاید زودهنگام) به مقولاتی است که اینک به واسطه ناهمراهی جامعه مخاطب بیشتر دغدغه ای الاهیاتی و نخبه گرا تلقی میشود.

برخی تاکیدات دیگرم چنین بود:

+ ما در منطقه خطرخیزی به لحاظ تکفیر دینی قرار داریم و همه باید از مقوله کار فرهنگی«وحشت زدایی» کنیم و از آزادی حراست نماییم.

+ هر گونه ساده سازی و یکدست دیدن جامعه ایران و نیز خطی دیدن تحولات آن نادرست است.

+جامعه ایران جامعه ای متکثر است و نواندیشان دینی نیز مخاطبان (انبوه) خود را دارند.

+ما نمی توانیم هر زمان، هر جا ایستاده ایم، همان جا را مرکز حقیقت بدانیم و خارج از آن را بیرون از دین تعریف کنیم. در حالی که از نظر مخاطبان سنتی چه کسانی که ابدیت احکام اجتماعی دین را نفی می کنند (یعنی تقریبا همه نواندیشان دینی!)و چه کسانی که تلقی نامتعارفی از وحی می دهند؛ هردو خارج از حوزه دیانت و خطرناک اند. هر دو رویکرد زلزله هایی هستند مخرب که فقط شدت ریشترشان فرق می کند!

+ارائه هرگونه نظام الهیاتی بدیل در میان جامعه مسلمانان باید بتواند مخاطب تحصیلکرده و روشنفکر خود را قانع کند. تئوری رویاهای رسولانه به خاطر گنگی ها و ابهامات فراوانش چنین نیست.

+وظیفه نواندیشان دینی مبارزه با همه خرافات سنتی جامعه نیست. اما در ایران این نگاه سنتی (اقتدارگرا)ست که حکومت می کند. مبارزه و روشنگری در این باره خود لازمه توسعه کشور است. و به طور کلی نیز «توسعه» نیازمند تفکر و کار روشنفکری (اعم از دینی و غیردینی) هم هست.

+ خطری که برخی نواندیشان دینی را تهدید می کند تبدیل شدن به «خط کناره» و بی ارتباطی با دغدغه ها و نیازهای فرهنگی جامعه مخاطب و بی تاثیری اجتماعی است.

+ نواندیشی دینی یک جریان متکثر است که باید با یکدیگر بدون بدبینی و بدون تبختر گفتگو کنند. این جریان هم نیازمند انسجام نظری و هم تاثیرگذاری اجتماعی است.